Lucebert

Lucebert (1924-1994) heette oorspronkelijk Lubertus Jacobus Swaanswijk. Deze veelzijdige kunstenaar was een belangrijk dichter, schilder en tekenaar.

Al op jonge leeftijd hield hij zich bezig met dichten en tekenen. Om zich te ontwikkelen kopieerde hij afbeeldingen van werken van klassieke grote meesters. Vanaf 1947 richtte hij zich op de actuele kunst, een kunst die alle banden met de traditie en de klassieken verbrak.

Hij stortte zich op de experimentele kunst en noemde zich voortaan Lucebert. Via de dichters Jan Elburg, Gerrit Kouwenaar en Bert Schierbeek kwam Lucebert in contact met Appel, Corneille en Constant. Als experimenteel dichter sloot hij zich aan bij de Experimentele Groep in Holland. Zowel dichters als schilders streefden naar een geheel nieuwe revolutionaire kunst die brak met het verleden.

Lucebert behoorde tot de Vijftigers en had een leidende rol in deze vernieuwende literaire beweging. Men noemde hem ook wel de ‘Keizer van de Vijftigers’.

Lucebert was ook betrokken bij de COBRA-beweging. In deze periode was hij vooral actief als dichter, tekenaar en schilder in gouache. Werk van hem werd opgenomen tijdens de eerste grote COBRA-tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam. Hij tekende in een nerveus en spontaan handschrift fantasiewezens tegen een achtergrond met structuren van krassen, stippen of lijntjes. Na de COBRA-periode droegen zijn schilderijen met expressieve fantasiefiguren nog steeds de beginselen van deze beweging uit door de bewust primitieve, kinderlijke en spontane stijl.

In 1952 vestigde Lucebert zich samen met zijn vrouw Tony in Bergen (N-H). Voor zijn poëzie ontving Lucebert vele eervolle prijzen: de Poëzieprijs van de Gemeente Amsterdam, de Constantijn Huygensprijs, de P.C. Hooftprijs, de Prijs der Nederlandse Letteren en de Jacobus Van Looyprijs voor zijn verdienste als dubbeltalent.

Vanaf 1958 schilderde hij in olieverf op doek, een luxe die hij zich tot die tijd door geldgebrek zelden kon permitteren. Zijn eerste solotentoonstelling kreeg Lucebert in 1958 bij Galerie Espace in Amsterdam. Een jaar later exposeerde hij solo in het Stedelijk Museum te Amsterdam en was zijn werk vertegenwoordigd op de Documenta II in Kassel.

Hij legde zich in de jaren ’60 vooral toe op de schilderkunst, terwijl voorheen zijn dichtkunst meer op de voorgrond stond. Lucebert, die doorgaans op een gestructureerde ondergrond zijn figuren met lijnen aanbracht, ging in de jaren ’60 met grovere lijnen en hardere kleuren werken.

Zijn pessimistische kijk op de mensheid spreekt uit zijn schilderijen met gedeformeerde karikaturale wezens in een heftig expressionisme. Als een satiricus gaf hij zijn commentaar op de burgerlijke samenleving. Het thema van heersers en onderdrukkers die het waardevolle in weerloze mensen vernietigden kwam regelmatig in zijn werk naar voren. Lucebert was een geëngageerd, experimenteel en buitengewoon veelzijdig kunstenaar.

Werk van Lucebert is vertegenwoordigd in verschillende Nederlandse musea, waaronder het Stedelijk Museum Amsterdam en het COBRA Museum in Amstelveen.

Lucebert overleed in 1994 in het ziekenhuis van Alkmaar en werd begraven in zijn woonplaats Bergen.